Ο ΚΡΥΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ LEE CARROLL

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο άνθρωπος έχει μάθει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο μέσα από ένα συγκεκριμένο σύστημα σκέψης. Βλέπει αυτό που βρίσκεται μπροστά του, θυμάται αυτό που συνέβη στο παρελθόν και περιμένει αυτό που πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Μαθαίνει με σειρά, σκέφτεται με σειρά, διαβάζει με σειρά, δημιουργεί σχέσεις με σειρά και προσπαθεί να εξηγήσει ολόκληρη την πραγματικότητα χρησιμοποιώντας αιτία και αποτέλεσμα.

Αυτός ο τρόπος αντίληψης είναι η γραμμικότητα.

Η γραμμικότητα δεν είναι απαραίτητα λάθος. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος οργανώνει την εμπειρία της ζωής. Είναι χρήσιμη για την καθημερινότητα, για την επιβίωση, για την επιστήμη, για την οργάνωση και για την πρακτική λειτουργία του ανθρώπου μέσα στον τρισδιάστατο κόσμο. Όμως, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Κρύων, το πρόβλημα αρχίζει όταν ο άνθρωπος θεωρεί ότι η γραμμική αντίληψη είναι ολόκληρη η πραγματικότητα.

Τότε δημιουργείται ένα «κουτί».

Μέσα σε αυτό το κουτί θεωρούμε πραγματικό μόνο ό,τι μπορούμε να δούμε, να μετρήσουμε, να ταξινομήσουμε και να εξηγήσουμε με τις γνώσεις που ήδη διαθέτουμε. Ό,τι βρίσκεται έξω από αυτό το πλαίσιο μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως αδύνατο, φανταστικό ή ανύπαρκτο.

Η βασική ιδέα του Κρύων είναι ότι η πραγματικότητα είναι πολύ μεγαλύτερη από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος έχει συνηθίσει να την αντιλαμβάνεται. Η μετάβαση από τη γραμμικότητα στην κβαντικότητα, όπως χρησιμοποιεί τους όρους η συγκεκριμένη διδασκαλία, σημαίνει επομένως μετάβαση από μια περιορισμένη αντίληψη σε μια ευρύτερη, πολυδιάστατη αντίληψη.

Δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε τη λογική. Σημαίνει ότι επιτρέπουμε στη συνείδησή μας να αντιληφθεί ότι η λογική που γνωρίζουμε μπορεί να είναι μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης πραγματικότητας.

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ

Η γραμμικότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος έχει συνηθίσει να οργανώνει τον χρόνο, τον χώρο, τη σκέψη και την εμπειρία.

Α → Β → Γ → Δ.

Ένα πράγμα συμβαίνει, μετά συμβαίνει ένα δεύτερο, στη συνέχεια ένα τρίτο και τελικά ένα τέταρτο.

Έτσι λειτουργεί η καθημερινή ανθρώπινη αντίληψη.

Γεννιόμαστε, μεγαλώνουμε, μαθαίνουμε, εργαζόμαστε, δημιουργούμε σχέσεις, γερνάμε και κάποτε πεθαίνουμε. Σκεφτόμαστε το χθες, ζούμε το σήμερα και περιμένουμε το αύριο.

Ο Κρύων χρησιμοποιεί τη γραμμικότητα ακριβώς για να περιγράψει αυτόν τον περιορισμό της ανθρώπινης αντίληψης. Στα αποσπάσματα αναφέρεται ότι ο άνθρωπος τείνει να θεωρεί πραγματικό αυτό που γνωρίζει και αυτό που έχει ήδη βιώσει. Όταν δεν γνωρίζει πού πατά, δυσκολεύεται να προχωρήσει σε μια διαφορετική πραγματικότητα.

Η γραμμική σκέψη λέει:

«Αυτό συνέβη, επομένως αυτό θα συμβεί μετά.»

Η κβαντική αντίληψη, όπως παρουσιάζεται στη διδασκαλία του Κρύων, λέει:

«Υπάρχουν πολλές δυνατότητες που δεν μπορώ ακόμη να αντιληφθώ.»

Αυτή είναι μια τεράστια αλλαγή.

2. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΖΕΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

Από την παιδική ηλικία εκπαιδευόμαστε στη γραμμικότητα.

Οι γονείς δίνουν οδηγίες.

Το σχολείο δίνει μαθήματα με συγκεκριμένη σειρά.

Το βιβλίο διαβάζεται από την πρώτη σελίδα προς την τελευταία.

Η ιστορία παρουσιάζεται ως παρελθόν που οδηγεί στο παρόν.

Η επιστήμη αναζητά αιτίες και αποτελέσματα.

Η κοινωνία δημιουργεί κανόνες.

Ο άνθρωπος μαθαίνει να συγκρίνει, να μετρά, να ταξινομεί και να βάζει ετικέτες.

Ακόμη και η πνευματικότητα μπορεί να μετατραπεί σε γραμμική διαδικασία:

«Κάνε αυτό και μετά θα πάρεις εκείνο.»

«Προσευχήσου έτσι για να λάβεις απάντηση.»

«Πέρασε αυτό το στάδιο και μετά θα φτάσεις στο επόμενο.»

«Ακολούθησε αυτόν τον δρόμο και θα φτάσεις στη φώτιση.»

Ο Κρύων αμφισβητεί ακριβώς αυτή την ανάγκη να βάζουμε την πνευματική πραγματικότητα σε σειρά και σε κουτιά. Στα κείμενά του αναφέρεται ότι ακόμη και πνευματικές έννοιες που δεν είναι γραμμικές συχνά επαναπροσδιορίζονται από τον άνθρωπο με γραμμικό τρόπο, επειδή έτσι αισθάνεται ασφαλής.

3. Η ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διδασκαλίας είναι ότι δεν πρέπει να συγχέουμε την ανθρώπινη αντίληψη με την απόλυτη πραγματικότητα.

Το ότι δεν βλέπω κάτι δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι δεν υπάρχει.

Ο άνθρωπος δεν βλέπει τον μαγνητισμό, αλλά βλέπει τα αποτελέσματά του.

Δεν βλέπει άμεσα τη βαρύτητα, αλλά βιώνει την επίδρασή της.

Δεν βλέπει πολλά ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα, αλλά η τεχνολογία του βασίζεται σε αυτά.

Με άλλα λόγια, η πραγματικότητα ήταν ανέκαθεν μεγαλύτερη από αυτό που αντιλαμβάνονταν οι αισθήσεις μας.

Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη πνευματική πρόκληση:

Να πάψουμε να θεωρούμε τα όρια της αντίληψής μας ως όρια της ίδιας της πραγματικότητας.

4. Η ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ

Ίσως το μεγαλύτερο παράδειγμα γραμμικότητας είναι ο χρόνος.

Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον χρόνο σαν μια ευθεία:

ΠΑΡΕΛΘΟΝ → ΠΑΡΟΝ → ΜΕΛΛΟΝ.

Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω στη χθεσινή ημέρα. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε το ρολόι. Η καθημερινή μας εμπειρία φαίνεται να κινείται προς μία κατεύθυνση.

Όμως η σύγχρονη φυσική έχει ήδη δείξει ότι ο χρόνος δεν είναι τόσο απλός όσο τον βιώνει η καθημερινή ανθρώπινη συνείδηση. Η θεωρία της σχετικότητας, για παράδειγμα, συνδέει τον χρόνο με τον χώρο και την κίνηση.

Ο Κρύων πηγαίνει ακόμη πιο πέρα σε επίπεδο πνευματικής διδασκαλίας και υποστηρίζει ότι η συνείδηση μπορεί να αρχίσει να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα έξω από τη συνηθισμένη γραμμική αίσθηση του χρόνου.

Εδώ όμως χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση:

Ο Κρύων αναφέρει το γεγονός ότι ο άνθρωπος μπορεί κυριολεκτικά να βρίσκεται ταυτόχρονα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Η αξία της ιδέας βρίσκεται κυρίως στο μήνυμα που μεταφέρει: μην πιστεύεις ότι η πραγματικότητα περιορίζεται σε αυτό που αντιλαμβάνεσαι καθημερινά.

5. Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ

Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν φωτογραφική μηχανή που καταγράφει τα πάντα.

Επιλέγει.

Φιλτράρει.

Οργανώνει.

Απορρίπτει.

Δίνει σημασία σε ορισμένα ερεθίσματα και αγνοεί άλλα.

Γι' αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να ζήσουν το ίδιο γεγονός και να δημιουργήσουν εντελώς διαφορετική εικόνα γι' αυτό.

Ο καθένας βλέπει μέσα από το δικό του σύστημα πεποιθήσεων.

Επομένως, όταν ο άνθρωπος λέει:

«Αυτό δεν υπάρχει επειδή δεν το βλέπω», στην πραγματικότητα συχνά εννοεί:

«Αυτό δεν υπάρχει μέσα στο δικό μου σύστημα αντίληψης.»

Αυτή είναι μια πολύ σημαντική διάκριση.

6. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑΣ

Το «τέλος της γραμμικότητας», όπως παρουσιάζεται στον Κρύων, δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος παύει να ζει στον φυσικό κόσμο.

Σημαίνει ότι σταδιακά παύει να πιστεύει πως ο φυσικός κόσμος που αντιλαμβάνεται είναι ολόκληρη η πραγματικότητα.

Αρχίζει να αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα.

Αρχίζει να βλέπει σχέσεις αντί για απομονωμένα γεγονότα.

Αρχίζει να βλέπει κύκλους αντί για ευθείες.

Αρχίζει να αντιλαμβάνεται πιθανότητες αντί για μία μοναδική προκαθορισμένη εξέλιξη.

Αρχίζει να χρησιμοποιεί τη διαίσθηση μαζί με τη λογική.

Αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι η συνείδηση δεν είναι απλώς ένας παθητικός παρατηρητής της ζωής αλλά συμμετέχει στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει την εμπειρία.

7. ΓΙΑΤΙ Ο ΚΡΥΩΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Στη φυσική, η κβαντική φυσική είναι ένας συγκεκριμένος επιστημονικός κλάδος που περιγράφει τη συμπεριφορά της ύλης και της ενέργειας σε θεμελιώδες επίπεδο. Δεν σημαίνει απλώς «πνευματικό» ή «πολυδιάστατο».

Ο Κρύων όμως χρησιμοποιεί τη λέξη «κβαντικό» με διαφορετικό, ευρύτερο και πνευματικό τρόπο. Στο συγκεκριμένο κείμενο δηλώνεται ρητά ότι ο όρος «κβαντικό», όπως χρησιμοποιείται εκεί, σημαίνει «πολυδιάστατο» και δεν αποτελεί τον κανονικό επιστημονικό ορισμό των φυσικών.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό ώστε να μην μπερδεύονται δύο διαφορετικά επίπεδα:

Η ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ της επιστήμης. Και η ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ως πνευματικός όρος του Κρύων.

8. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΚΡΥΩΝ

Στη γλώσσα του Κρύων, κβαντικότητα σημαίνει ότι η πραγματικότητα δεν λειτουργεί μόνο γραμμικά.

Δεν υπάρχει μόνο:

Α → Β → Γ.

Υπάρχουν δυνατότητες, αλληλεπιδράσεις, πεδία και σχέσεις που δεν μπορούν εύκολα να αποδοθούν με μια απλή ευθεία γραμμή.

Ο άνθρωπος της γραμμικότητας θέλει να γνωρίζει: «Τι θα συμβεί;»

Ο άνθρωπος που ανοίγεται στην πολυδιάστατη αντίληψη μαθαίνει να ρωτά:

«Ποιες δυνατότητες υπάρχουν;»

Αυτό αλλάζει ολόκληρη τη στάση απέναντι στη ζωή.

9. Η ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο Κρύων περιγράφει την πολυδιάστατη πραγματικότητα ως δυναμική και όχι ως ένα σύνολο σταθερών «κουτιών».

Αυτό σημαίνει ότι η πολυδιάστατη πραγματικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως:

3η διάσταση,
4η διάσταση,
5η διάσταση,
6η διάσταση,
7η διάσταση
και ούτω καθεξής.

Σε άλλο κείμενο του Κρύων αναφέρεται ότι μετά τις τέσσερις γραμμικές διαστάσεις η έννοια των διαστάσεων δεν είναι τόσο εύκολο να μετρηθεί με τον συνηθισμένο τρόπο και ότι το πολυδιάστατο παρουσιάζεται ως ένα δυναμικό σύνολο αλληλεπιδρώντων ενεργειών.

Επομένως, όταν μιλάμε για πολυδιάστατο, δεν πρέπει να φανταζόμαστε απαραίτητα «άλλους χώρους» στοιβαγμένους ο ένας πάνω στον άλλο.

Μπορούμε να το κατανοήσουμε ως διαφορετικούς τρόπους ύπαρξης, αντίληψης και αλληλεπίδρασης με την πραγματικότητα.

10. Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Η γραμμική σκέψη λέει:

«Δεν το έχω δει, άρα δεν υπάρχει.»

Η πολυδιάστατη σκέψη λέει:

«Δεν το έχω αντιληφθεί ακόμη. Ίσως χρειάζεται διαφορετικός τρόπος παρατήρησης.»

Η γραμμική σκέψη λέει:

«Αυτό έγινε στο παρελθόν, άρα θα επαναληφθεί.»

Η ευρύτερη σκέψη λέει:

«Το παρελθόν επηρεάζει το παρόν, αλλά δεν είναι υποχρεωτικό να καθορίσει το μέλλον.»

Η γραμμική σκέψη λέει:

«Υπάρχει ένας δρόμος.»

Η πολυδιάστατη σκέψη λέει:

«Υπάρχουν πολλές δυνατότητες και επιλογές.»

Η γραμμική σκέψη λέει:

«Πρέπει να γνωρίζω ακριβώς πώς θα συμβεί.»

Η ευρύτερη συνείδηση λέει:

«Μπορώ να εμπιστευθώ τη διαδικασία χωρίς να γνωρίζω όλες τις λεπτομέρειες.»

11. Η ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία των κειμένων του Κρύων είναι η σύνδεση που κάνει ανάμεσα στην κβαντικότητα και στη συνείδηση.

Σύμφωνα με αυτή τη διδασκαλία, ο άνθρωπος δεν είναι μόνο ένα βιολογικό σώμα που παρατηρεί το Σύμπαν. Είναι επίσης φορέας συνείδησης και, σε πνευματικό επίπεδο, μέρος ενός μεγαλύτερου πεδίου.

Ο Κρύων χρησιμοποιεί την εικόνα μιας «κβαντικής μηχανής» που βρίσκεται ήδη μέσα στον άνθρωπο. Συνδέει συμβολικά αυτή τη μηχανή με τη συνείδηση, την αγάπη, την ευσπλαχνία και την αγαθοεργία.

Αυτό μπορεί να κατανοηθεί χωρίς να χρειάζεται να θεωρηθεί επιστημονικά αποδεδειγμένο.

Η ιδέα είναι:

Όσο περισσότερο ο άνθρωπος εγκαταλείπει τον φόβο, το μίσος, τον διαχωρισμό και την εμμονή στην επιβίωση, τόσο περισσότερο ανοίγει τη συνείδησή του σε μια ευρύτερη αντίληψη της ζωής.

12. Η ΑΓΑΠΗ ΩΣ «ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ»

Στο κείμενο της κβαντικής φυσικής, ο Κρύων παρουσιάζει την αγάπη, την ευσπλαχνία και την αγαθοεργία ως καταλύτες της λεγόμενης «κβαντικής μηχανής» του ανθρώπου, ενώ τον φόβο ως δύναμη που την αναστέλλει.

Αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία της διδασκαλίας. Γιατί;

Επειδή η πνευματική εξέλιξη δεν παρουσιάζεται ως απόκτηση κάποιας υπερφυσικής δύναμης.

Παρουσιάζεται ως μεταμόρφωση της ποιότητας της συνείδησης.

Ο άνθρωπος που φοβάται βλέπει τον κόσμο σαν απειλή.

Ο άνθρωπος που αγαπά βλέπει τον κόσμο σαν σχέση.

Ο άνθρωπος που διαχωρίζει βλέπει «εμένα» και «τους άλλους».

Ο άνθρωπος που ενώνεται με την έννοια της ενότητας βλέπει τον εαυτό του ως μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου.

13. ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ

Η γραμμική αντίληψη οδηγεί εύκολα στον κατακερματισμό.

Αυτό είναι αυτό.

Εγώ είμαι εγώ.

Εσύ είσαι εσύ.

Αυτό είναι καλό.

Εκείνο είναι κακό.

Αυτό είναι πνευματικό.

Εκείνο είναι υλικό.

Αυτό είναι δικό μου.

Εκείνο είναι δικό σου.

Η διδασκαλία του Κρύων προτείνει να εξετάσουμε ξανά αυτόν τον διαχωρισμό.

Στα κείμενα για τη γραμμικότητα αναφέρεται ότι η παλιά ενέργεια συνδέεται συμβολικά με τον διαχωρισμό και την επιβίωση, ενώ η νέα αντίληψη καλεί τον άνθρωπο να έρθει περισσότερο σε ένωση με τους άλλους.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της μετάβασης από τη γραμμικότητα στην πολυδιάστατη σκέψη.

14. Η ΦΥΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ

Ένα όμορφο παράδειγμα που χρησιμοποιείται στον Κρύων είναι η ίδια η φύση.

Ο άνθρωπος αγαπά τις ευθείες.

Όμως η φύση είναι γεμάτη κύκλους, σπείρες, κυκλικές κινήσεις, ρυθμούς και αλληλεπιδράσεις.

Το αίμα κυκλοφορεί.

Οι πλανήτες κινούνται σε τροχιές.

Τα άστρα και οι γαλαξίες σχηματίζουν τεράστιες δομές.

Οι εποχές επανέρχονται.

Η ζωή γεννιέται, αναπτύσσεται, μεταμορφώνεται και συνεχίζεται.

Ακόμη και μέσα στο σώμα, οι λειτουργίες δεν είναι απλές ευθείες αλλά τεράστια δίκτυα αλληλεπιδράσεων.

Ο Κρύων χρησιμοποιεί αυτή την εικόνα για να δείξει ότι η ευθεία γραμμή είναι περισσότερο ένα εργαλείο της ανθρώπινης σκέψης παρά η μοναδική μορφή με την οποία λειτουργεί η φύση.

15. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΑ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΑ

Το να σκέφτεσαι πολυδιάστατα δεν σημαίνει να πιστεύεις κάθε παράξενη ιδέα.

Δεν σημαίνει να απορρίπτεις την επιστήμη.

Δεν σημαίνει να αποδέχεσαι οποιονδήποτε ισχυρισμό χωρίς εξέταση.

Αντίθετα, σημαίνει να αναπτύσσεις μεγαλύτερη διανοητική και πνευματική ευελιξία.

Να μπορείς να πεις:

«Μπορεί να υπάρχει κάτι που δεν γνωρίζω.»

Να εξετάζεις διαφορετικές πιθανότητες.

Να μην εγκλωβίζεσαι στις παλιές πεποιθήσεις.

Να χρησιμοποιείς τη λογική χωρίς να μετατρέπεις τη λογική σε φυλακή.

Να χρησιμοποιείς τη διαίσθηση χωρίς να μετατρέπεις τη διαίσθηση σε απόλυτη βεβαιότητα.

Να διατηρείς ανοιχτό μυαλό αλλά και διάκριση.

Αυτό είναι ίσως το πιο υγιές νόημα της πολυδιάστατης σκέψης.

16. Η ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΜΑΓΕΙΑ»

Στα κείμενα του Κρύων εμφανίζεται η ιδέα ότι ορισμένα φαινόμενα που σήμερα θα θεωρούνταν αδύνατα μπορεί στο μέλλον να γίνουν κατανοητά μέσα από νέες μορφές φυσικής και τεχνολογίας.

Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγεί στην αντίληψη ότι κάθε μεταφυσικός ισχυρισμός αποτελεί ήδη επιστημονικό γεγονός.

Η επιστήμη εξακολουθεί να εξετάζει πειραματικά τη φύση.

Η κβαντική μηχανική είναι πραγματική και εξαιρετικά επιτυχημένη επιστημονική θεωρία, αλλά από αυτήν δεν προκύπτει αυτομάτως ότι η ανθρώπινη σκέψη μπορεί να τηλεμεταφέρει αντικείμενα, να θεραπεύει οποιαδήποτε ασθένεια ή να ταξιδεύει συνειδητά στον χρόνο.

Επομένως, χρειάζεται διάκριση ανάμεσα:

στην επιστήμη,

στη φιλοσοφική ερμηνεία,

και στην πνευματική διδασκαλία.

Αυτή η διάκριση δεν μειώνει την πνευματική αξία ενός μηνύματος. Αντίθετα, το κάνει πιο καθαρό.

17. Η «ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ» ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Αν κρατήσουμε την ουσία της διδασκαλίας χωρίς να την παρουσιάσουμε ως επιστημονική απόδειξη, μπορούμε να πούμε ότι η «κβαντική μηχανή» του Κρύων είναι μια εικόνα για το ανεκμετάλλευτο δυναμικό της ανθρώπινης συνείδησης.

Ο άνθρωπος διαθέτει δυνατότητες που δεν χρησιμοποιεί πάντα.

Μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται.

Μπορεί να αλλάξει τις πεποιθήσεις του.

Μπορεί να αλλάξει τις αντιδράσεις του.

Μπορεί να μετατρέψει τον φόβο σε εμπιστοσύνη.

Μπορεί να μετατρέψει την επιθετικότητα σε κατανόηση.

Μπορεί να μετατρέψει τον διαχωρισμό σε συνεργασία.

Μπορεί να μετατρέψει την άγνοια σε αναζήτηση.

Και μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί να αλλάξει ολόκληρη η εμπειρία της ζωής του.

Αυτό είναι ένα πραγματικό είδος μεταμόρφωσης.

18. Η ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ

Ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί η κατάσταση του ονείρου.

Στα όνειρα συχνά δεν ακολουθούμε τους κανόνες της καθημερινής γραμμικής λογικής.

Άνθρωποι που δεν θα μπορούσαν να βρίσκονται μαζί εμφανίζονται μαζί.

Διαφορετικοί τόποι συνυπάρχουν.

Ο χρόνος μπορεί να φαίνεται συμπιεσμένος.

Ένα όνειρο μπορεί να διαρκεί λίγα λεπτά και να μοιάζει σαν ολόκληρη ζωή.

Ο Κρύων χρησιμοποιεί το όνειρο ως παράδειγμα μιας συνειδησιακής κατάστασης στην οποία η συνηθισμένη γραμμική οργάνωση του χρόνου και του χώρου φαίνεται να χαλαρώνει.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το όνειρο είναι κυριολεκτικά μια κβαντική διάσταση. Δείχνει όμως πόσο διαφορετικά μπορεί να λειτουργεί η ανθρώπινη εμπειρία όταν δεν κυριαρχεί η καθημερινή λογική της γραμμικής σκέψης.

19. ΤΟ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΠΟΥ ΑΛΛΟΥ

Ίσως εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη ιδέα.

Όταν ακούμε «πολυδιάστατο», φανταζόμαστε συχνά έναν άλλο κόσμο.

Έναν άλλο πλανήτη.

Μια άλλη διάσταση.

Ένα άλλο επίπεδο ύπαρξης.

Όμως η πιο ουσιαστική ερμηνεία είναι ότι το πολυδιάστατο μπορεί να σημαίνει έναν διαφορετικό τρόπο αντίληψης της ίδιας πραγματικότητας.

Ο ίδιος κόσμος μπορεί να υπάρχει μπροστά σε δύο ανθρώπους.

Ο ένας βλέπει μόνο φόβο.

Ο άλλος βλέπει ευκαιρία.

Ο ένας βλέπει σύγκρουση.

Ο άλλος βλέπει μάθημα.

Ο ένας βλέπει τέλος.

Ο άλλος βλέπει μετάβαση.

Η εξωτερική πραγματικότητα μπορεί να είναι ίδια, αλλά η εσωτερική πραγματικότητα είναι διαφορετική.

20. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ «ΞΕΡΩ» ΣΤΟ «ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΩ»

Η γραμμική συνείδηση θέλει βεβαιότητα.

Θέλει απαντήσεις.

Θέλει ορισμούς.

Θέλει να γνωρίζει ακριβώς τι είναι κάτι.

Η πολυδιάστατη συνείδηση μπορεί να αντέξει περισσότερο το μυστήριο.

Μπορεί να πει:

«Δεν γνωρίζω ακόμη.»

Και αυτό δεν είναι αδυναμία.

Είναι σοφία.

Γιατί ο άνθρωπος που πιστεύει ότι γνωρίζει τα πάντα κλείνει την πόρτα στην ανακάλυψη.

Ο άνθρωπος που αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πράγματα που δεν γνωρίζει κρατά την πόρτα ανοιχτή.

21. Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΙΑΓΡΑΜΜΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Η απομάκρυνση από τη γραμμικότητα δεν σημαίνει να εγκαταλείψουμε την τάξη.

Σημαίνει να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει μόνο μία μορφή τάξης.

Η ζωή έχει τάξη, αλλά πολλές φορές είναι τάξη που δεν αντιλαμβανόμαστε ακόμη.

Ένα γεγονός μπορεί να φαίνεται άσχημο σήμερα και να αποδειχθεί καθοριστικό για μια μεγάλη αλλαγή αργότερα.

Μια αποτυχία μπορεί να γίνει η αρχή μιας νέας πορείας.

Μια απώλεια μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή.

Μια συνάντηση μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο που δεν υπήρχε προηγουμένως.

Η γραμμική σκέψη βλέπει το γεγονός.

Η ευρύτερη συνείδηση αναζητά το δίκτυο σχέσεων που βρίσκεται πίσω από το γεγονός.

22. ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Το μεγάλο μάθημα δεν είναι:

«Πίστεψε τα πάντα.»

Το μεγάλο μάθημα είναι:

«Μην περιορίζεις την πραγματικότητα σε όσα ήδη γνωρίζεις.»

Αυτό είναι τελείως διαφορετικό.

Η ανοιχτή συνείδηση δεν είναι άκριτη συνείδηση.

Είναι συνείδηση που ερευνά.

Ρωτά.

Παρατηρεί.

Συγκρίνει.

Διακρίνει.

Και στη συνέχεια αποφασίζει.

Αυτός ο συνδυασμός ανοιχτής σκέψης και διάκρισης είναι απαραίτητος ιδιαίτερα σήμερα, επειδή ο άνθρωπος έχει πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφοριών. Δεν είναι όλες οι πληροφορίες αληθινές.

Επομένως, η νέα συνείδηση χρειάζεται δύο φτερά: ανοιχτότητα και διάκριση.

23. Η ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό σημείο.

Ο άνθρωπος μπορεί να γίνει γραμμικός ακόμη και μέσα στην πνευματική του αναζήτηση.

Να πιστεύει ότι υπάρχει μόνο ένας σωστός δάσκαλος.

Μία σωστή μέθοδος.

Μία σωστή θρησκεία.

Μία σωστή τεχνική.

Μία σωστή ομάδα.

Μία σωστή ερμηνεία.

Μία σωστή απάντηση.

Αλλά η πνευματική πραγματικότητα, σύμφωνα με την οπτική του Κρύων, είναι μεγαλύτερη από αυτά τα κουτιά.

Στα σχετικά κείμενα επισημαίνεται ότι ο άνθρωπος συχνά μετατρέπει τις πνευματικές αντιλήψεις σε απόλυτες και μοναδικές μορφές, ενώ η επικοινωνία του Πνεύματος παρουσιάζεται συμβολικά και αλληγορικά.

Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να μάθουμε να διαβάζουμε πίσω από τα σύμβολα.

24. Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΩΣ ΓΕΦΥΡΑ

Πώς μπορεί κάτι πολυδιάστατο να επικοινωνήσει με έναν άνθρωπο που σκέφτεται γραμμικά;

Μέσω συμβόλων.

Μέσω εικόνων.

Μέσω ονείρων.

Μέσω μεταφορών.

Μέσω αρχέτυπων.

Μέσω ιστοριών.

Η αλληγορία γίνεται έτσι γέφυρα ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς τρόπους αντίληψης.

Ο άνθρωπος όμως κάνει συχνά το λάθος να παίρνει τη γέφυρα για το ίδιο το μήνυμα.

Αυτό μπορεί να συμβεί σε θρησκευτικά κείμενα, σε μυθολογίες, σε αρχαίες παραδόσεις αλλά και σε σύγχρονες πνευματικές διδασκαλίες.

Η ώριμη συνείδηση αναρωτιέται:

«Ποιο είναι το βαθύτερο νόημα πίσω από την εικόνα;»

25. Η ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΝΕΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΣΚΕΨΗΣ

Εάν συμπυκνώσουμε ολόκληρη τη διδασκαλία σε μία φράση, μπορούμε να πούμε:

Η γραμμικότητα βλέπει τη ζωή ως δρόμο.

Η κβαντικότητα, όπως χρησιμοποιεί τον όρο ο Κρύων, βλέπει τη ζωή ως πεδίο δυνατοτήτων.

Στον δρόμο υπάρχει η αφετηρία, η διαδρομή και ο προορισμός.

Στο πεδίο υπάρχουν πολλές δυνατότητες που αλληλεπιδρούν.

Ο γραμμικός άνθρωπος ρωτά:

«Πού θα καταλήξω;»

Ο πολυδιάστατος άνθρωπος ρωτά:

«Τι μπορώ να δημιουργήσω από τις δυνατότητες που υπάρχουν;»

26. Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΥΡΙΟ

Αυτό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το μέλλον.

Το μέλλον δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως ένα απόλυτα προκαθορισμένο σενάριο.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί ως χώρος πιθανοτήτων.

Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος ελέγχει τα πάντα.

Σημαίνει ότι η στάση, οι επιλογές, η συμπεριφορά και η συνείδησή του συμμετέχουν στην πορεία που θα ακολουθήσει.

Έτσι η πνευματική εργασία δεν είναι η προσπάθεια να μάθουμε με απόλυτη ακρίβεια τι θα συμβεί.

Είναι η προσπάθεια να γίνουμε οι άνθρωποι που μπορούν να αντιμετωπίσουν δημιουργικά αυτό που θα συμβεί.

27. Η ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

Η πολυδιάστατη αντίληψη δεν χρειάζεται να είναι κάτι εξωτικό.

Μπορεί να αρχίσει από πολύ απλά πράγματα.

Όταν κάποιος μας προσβάλλει, έχουμε δύο επιλογές.

Η γραμμική αντίδραση:

«Με προσέβαλε, άρα θα του απαντήσω.»

Η ευρύτερη αντίδραση:

«Με προσέβαλε. Τι συμβαίνει πραγματικά; Τι βρίσκεται πίσω από τη συμπεριφορά του; Και πώς μπορώ να απαντήσω χωρίς να δημιουργήσω νέο κύκλο σύγκρουσης;»

Αυτό είναι πρακτική πολυδιάστατη σκέψη.

Όταν αποτυγχάνουμε:

«Απέτυχα.»

ή:

«Τι μου δείχνει αυτή η εμπειρία; Τι μπορώ να μάθω; Ποια νέα δυνατότητα δημιουργείται;»

Όταν φοβόμαστε:

«Το μέλλον είναι επικίνδυνο.»

ή:

«Δεν γνωρίζω ακόμη το μέλλον. Μπορώ όμως να επιλέξω πώς θα σταθώ απέναντί του.»

28. ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

Στα κείμενα του Κρύων υπάρχει έντονα η ιδέα ότι ο άνθρωπος περνά από μια παλαιότερη κατάσταση επιβίωσης σε μια νέα κατάσταση μεγαλύτερης ισορροπίας.

Η παλιά συνείδηση ρωτά:

«Πώς θα προστατευθώ;»

Η νέα συνείδηση ρωτά:

«Πώς μπορώ να δημιουργήσω;»

Η παλιά συνείδηση φοβάται τον άλλον.

Η νέα συνείδηση αναζητά συνεργασία.

Η παλιά συνείδηση θέλει να ελέγξει.

Η νέα συνείδηση μαθαίνει να εμπιστεύεται.

Η παλιά συνείδηση διαχωρίζει.

Η νέα συνείδηση ενώνει.

Αυτή είναι η ουσία της μετάβασης από τη γραμμική στη διευρυμένη συνείδηση.

29. Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η σύγχρονη επιστήμη μάς έχει ήδη διδάξει κάτι πολύ σημαντικό: η πραγματικότητα δεν είναι υποχρεωμένη να συμφωνεί με την καθημερινή ανθρώπινη διαίσθηση.

Η κβαντική μηχανική, για παράδειγμα, περιγράφει φαινόμενα που δεν μοιάζουν με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα αντικείμενα στην καθημερινή ζωή.

Ταυτόχρονα, η ίδια η κβαντική θεωρία έχει αυστηρή μαθηματική και πειραματική βάση. Η γραμμικότητα είναι μάλιστα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της συνήθους κβαντικής δυναμικής, όχι συνώνυμο του «μη γραμμικού» ή του «μυστικιστικού».

Επομένως, η λέξη «κβαντικό» δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μαγική λέξη που αποδεικνύει οποιαδήποτε πνευματική θεωρία.

Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού:

Η επιστήμη μάς θυμίζει ότι το Σύμπαν είναι πολύ πιο παράξενο, βαθύ και σύνθετο από την καθημερινή μας αντίληψη.

Η πνευματικότητα μάς καλεί να εξετάσουμε τι σημαίνει αυτό για τη συνείδησή μας.

30. ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ «ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ»

Πολυδιάστατος άνθρωπος δεν είναι εκείνος που ισχυρίζεται ότι έχει υπερφυσικές δυνάμεις.

Είναι εκείνος που μπορεί να δει περισσότερες από μία πλευρές της πραγματικότητας.

Μπορεί να σκέφτεται λογικά και διαισθητικά.

Μπορεί να ακούει χωρίς να συμφωνεί.

Μπορεί να αμφισβητεί χωρίς να απορρίπτει.

Μπορεί να πιστεύει χωρίς να φανατίζεται.

Μπορεί να αγαπά χωρίς να απαιτεί.

Μπορεί να αντιμετωπίζει το άγνωστο χωρίς πανικό.

Μπορεί να αναγνωρίζει τα λάθη του.

Μπορεί να αλλάζει άποψη όταν αποκτά νέα γνώση.

Αυτός ο άνθρωπος έχει ήδη αρχίσει να βγαίνει από τη στενή γραμμικότητα.

31. ΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η βαθύτερη ουσία δεν είναι να μάθουμε να «κάνουμε κβαντικά πράγματα».

Είναι να καταλάβουμε ότι ο άνθρωπος δεν εξαντλείται στην εικόνα που έχει για τον εαυτό του.

Δεν είμαστε μόνο το παρελθόν μας.

Δεν είμαστε μόνο οι φόβοι μας.

Δεν είμαστε μόνο οι αποτυχίες μας.

Δεν είμαστε μόνο η κοινωνική μας ταυτότητα.

Δεν είμαστε μόνο το σώμα μας.

Και, από την άλλη πλευρά, δεν χρειάζεται να πιστέψουμε άκριτα ότι είμαστε παντοδύναμες υπερφυσικές υπάρξεις.

Είμαστε άνθρωποι με τεράστια δυνατότητα ανάπτυξης της συνείδησης.

Αυτό είναι ήδη αρκετά θαυμαστό.

32. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΣΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Η γραμμική σκέψη χρησιμοποιεί κυρίως την ανάλυση:

Τι είναι αυτό;

Πώς λειτουργεί;

Ποια είναι η αιτία;

Ποιο είναι το αποτέλεσμα;

Η ευρύτερη συνείδηση προσθέτει:

Πώς συνδέεται με όλα τα άλλα;

Τι σημαίνει για μένα;

Τι μπορώ να μάθω;

Ποια άλλη δυνατότητα υπάρχει;

Πώς μπορώ να ανταποκριθώ με περισσότερη επίγνωση;

Έτσι δεν καταργείται ο εγκέφαλος.

Διευρύνεται η χρήση του.

33. Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Η μετάβαση από τη γραμμικότητα στην πολυδιάστατη αντίληψη είναι επομένως πρώτα απ' όλα εσωτερική.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάποια εξωτερική πύλη.

Δεν χρειάζεται να φύγουμε από τη Γη.

Δεν χρειάζεται να αλλάξει αμέσως ο κόσμος.

Η αλλαγή αρχίζει όταν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τον κόσμο.

Όταν αντί για φόβο επιλέγουμε επίγνωση.

Όταν αντί για διαχωρισμό επιλέγουμε σύνδεση.

Όταν αντί για απόλυτη βεβαιότητα επιλέγουμε έρευνα.

Όταν αντί να ζητούμε να ελέγξουμε το μέλλον, μαθαίνουμε να δημιουργούμε συνειδητά το παρόν.

34. Η ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Ο άνθρωπος της νέας αντίληψης δεν εγκαταλείπει τη Γη.

Παραμένει στη Γη, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ζει πάνω της.

Συνεχίζει να εργάζεται.

Συνεχίζει να έχει οικογένεια.

Συνεχίζει να αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Συνεχίζει να αρρωσταίνει και να γερνά όπως όλοι οι άνθρωποι.

Αλλά μέσα του υπάρχει κάτι διαφορετικό:

Δεν θεωρεί πλέον ότι το εξωτερικό γεγονός είναι ολόκληρη η πραγματικότητα.

Αναζητά το βαθύτερο νόημα.

Αναζητά τη δυνατότητα.

Αναζητά την επίγνωση.

Και κυρίως αναζητά την αγάπη.

35. ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΚΡΥΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

Αν όλο το υλικό της γραμμικότητας και της κβαντικότητας συμπυκνωθεί σε ένα μήνυμα, θα μπορούσε να αποδοθεί ως εξής:

Μην πιστεύεις ότι η πραγματικότητα είναι μόνο αυτό που βλέπεις.

Μην πιστεύεις ότι το μέλλον είναι απλώς επανάληψη του παρελθόντος.

Μην περιορίζεις τον Θεό, το Πνεύμα ή το Σύμπαν στις ανθρώπινες κατηγορίες.

Μην κάνεις τη δική σου αντίληψη μέτρο όλης της ύπαρξης.

Μάθε να βλέπεις σχέσεις αντί για διαχωρισμούς.

Μάθε να βλέπεις δυνατότητες αντί για αδιέξοδα.

Μάθε να χρησιμοποιείς τη λογική χωρίς να εγκλωβίζεσαι σε αυτή.

Μάθε να ακούς τη διαίσθηση χωρίς να εγκαταλείπεις τη διάκριση.

Και πάνω απ' όλα, καλλιέργησε αγάπη, συμπόνια, ευσπλαχνία και εσωτερική ισορροπία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η γραμμικότητα είναι ένα από τα βασικά εργαλεία με τα οποία ο άνθρωπος έμαθε να επιβιώνει και να κατανοεί τον κόσμο. Δεν είναι εχθρός μας. Είναι ένα επίπεδο αντίληψης. Το πρόβλημα αρχίζει όταν νομίζουμε ότι είναι το μοναδικό επίπεδο.

Η κβαντικότητα, όπως χρησιμοποιείται στη διδασκαλία του Κρύων, συμβολίζει το πέρασμα σε μια ευρύτερη αντίληψη: από την ευθεία στο πεδίο, από το ένα ενδεχόμενο στις δυνατότητες, από τον διαχωρισμό στη σύνδεση, από τον φόβο στην εμπιστοσύνη και από την ανάγκη να ελέγχουμε τα πάντα στην ικανότητα να συνειδητοποιούμε και να δημιουργούμε.

Δεν χρειάζεται όμως να μετατρέψουμε αυτή την ιδέα σε νέο δόγμα.

Ούτε χρειάζεται να πούμε ότι η μεταφυσική χρήση της λέξης «κβαντικό» αποτελεί επιστημονική απόδειξη.

Το πραγματικό μήνυμα μπορεί να σταθεί ακόμη και χωρίς αυτό.

Ο άνθρωπος δεν γνωρίζει ακόμη ολόκληρη την πραγματικότητα.

Και αυτή η αναγνώριση δεν είναι αδυναμία. Είναι η αρχή της σοφίας.

Η γραμμική συνείδηση λέει:

«Αυτό που βλέπω είναι η πραγματικότητα.»

Η διευρυμένη συνείδηση λέει:

«Αυτό που βλέπω είναι ένα μέρος της πραγματικότητας.»

Και ίσως η βαθύτερη εξέλιξη του ανθρώπου αρχίζει ακριβώς εκεί.

Όταν σταματά να λέει:

«Ξέρω τα πάντα.»

και αρχίζει να λέει:

«Είμαι έτοιμος να ανακαλύψω.»

Τότε η ζωή δεν είναι πλέον μια ευθεία γραμμή που πρέπει απλώς να διανύσουμε.

Γίνεται ένα ζωντανό πεδίο δυνατοτήτων.

Και ο άνθρωπος δεν είναι πλέον μόνο ο παρατηρητής της ζωής του.

Γίνεται συνειδητός συμμετέχων στην πορεία της.

Αυτό είναι, στην ουσία, το βαθύτερο νόημα της μετάβασης από τη γραμμικότητα στην πολυδιάστατη αντίληψη.

Επειμέλεια: ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΙΤΣΙΝΑΜΑΣ

Είμαι εδώ να θυμηθείς ποιός/α πραγματικά είσαι...