Εισαγωγή

Στα αποσπάσματα των επικοινωνιών του Κρύων που αναφέρονται στις θρησκείες, επανέρχεται μία κεντρική ιδέα: οι θρησκείες δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν ούτε να συγχωνευθούν σε μία παγκόσμια θρησκεία. Χρειάζεται να εξελιχθούν.

Η διαφορετικότητα των θρησκευτικών και πνευματικών παραδόσεων παρουσιάζεται ως φυσικό αποτέλεσμα της διαφορετικότητας των ανθρώπων, των πολιτισμών και των επιπέδων συνείδησης. Το πρόβλημα, σύμφωνα με αυτή την οπτική, δεν βρίσκεται στην ύπαρξη διαφορετικών δρόμων προς τον Θεό, αλλά στη στιγμή που ένας δρόμος διεκδικεί την αποκλειστικότητα της αλήθειας και αρνείται στους άλλους το δικαίωμα στη δική τους πνευματική αναζήτηση.

Έτσι, η μεγάλη αλλαγή που περιγράφεται δεν είναι η κατάργηση της θρησκείας, αλλά η μετάβαση από το δόγμα στην ουσία, από τον φόβο στην αγάπη, από την εξωτερική αυθεντία στην εσωτερική πνευματική επίγνωση και από τον διαχωρισμό στην ανεκτικότητα και τη συνύπαρξη.

Πολλοί δρόμοι προς τον ίδιο Θεό

Μία από τις πιο έντονες θέσεις των αποσπασμάτων είναι ότι δεν έχει ουσιαστική σημασία με ποιον τρόπο αναζητά ο άνθρωπος τον Θεό.

Οι διαφορετικές θρησκείες παρουσιάζονται σαν διαφορετικά κλαδιά του ίδιου δέντρου. Οι άνθρωποι μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά ονόματα, τελετουργίες, σύμβολα, γραφές και παραδόσεις, όμως πίσω από αυτές τις εξωτερικές διαφορές μπορεί να βρίσκεται η ίδια βαθύτερη ανθρώπινη αναζήτηση.

Γι' αυτό και η πνευματική εξέλιξη της ανθρωπότητας, σύμφωνα με τον Κρύων, δεν σημαίνει ότι κάποτε όλοι θα πιστεύουν το ίδιο. Αντίθετα, η πολιτισμική και πνευματική ποικιλομορφία θεωρείται απαραίτητη.

Η μεγάλη αλλαγή θα συμβεί όταν ο άνθρωπος μπορέσει να πει:

«Ο δικός σου δρόμος δεν χρειάζεται να είναι ο δικός μου για να τον σεβαστώ.»

Η ωριμότητα επομένως δεν βρίσκεται στην ομοιομορφία αλλά στην ικανότητα διαφορετικών συστημάτων πίστης να συνυπάρχουν χωρίς να αλληλοακυρώνονται.

Τα «κουτιά» της θρησκείας

Ο Κρύων χρησιμοποιεί επανειλημμένα την εικόνα των θρησκευτικών «κουτιών».

Οι άνθρωποι, λέει, πήραν την αρχική πνευματική εμπειρία και γύρω της δημιούργησαν θεσμούς, κανόνες, ερμηνείες και διαχωριστικές γραμμές. Στη συνέχεια, κάθε ομάδα άρχισε συχνά να θεωρεί ότι το δικό της «κουτί» κατέχει την αλήθεια και ότι τα υπόλοιπα βρίσκονται σε πλάνη.

Κατά την οπτική αυτή, πολλά από όσα αποδίδονται στον Θεό δεν προέρχονται απαραίτητα από τον Θεό, αλλά από ανθρώπινες ανάγκες εξουσίας, προστασίας του πολιτισμού, φόβου και διατήρησης της ομάδας.

Αυτό εξηγεί και ένα από τα μεγάλα παράδοξα που επισημαίνεται στα κείμενα: θρησκείες που διδάσκουν έναν Θεό αγάπης έχουν ιστορικά χρησιμοποιηθεί από ανθρώπους για να δικαιολογήσουν αποκλεισμό, καταδίκη, μισαλλοδοξία ακόμη και πολέμους.

Το ερώτημα που τίθεται ουσιαστικά είναι:

Εάν ο Θεός είναι απόλυτη αγάπη, μπορούν η απόρριψη, το μίσος και η καταδίκη του άλλου να αποτελούν πραγματικά έκφραση αυτής της αγάπης;

Ο Θεός δεν παρουσιάζεται ως τιμωρός

Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η εικόνα του Θεού.

Στα αποσπάσματα ο Θεός περιγράφεται ως δημιουργική Πηγή, αγάπη και ευσπλαχνία και όχι ως μια επικριτική οντότητα που προσφέρει στον άνθρωπο ελεύθερη βούληση και στη συνέχεια τον τιμωρεί επειδή τη χρησιμοποίησε «λανθασμένα».

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο επανερμηνεύονται ακόμη και οι Δέκα Εντολές. Παρουσιάζονται περισσότερο ως οδηγίες ζωής και Φωτός παρά ως προσταγές ενός Θεού που απαιτεί υπακοή.

Η ελεύθερη βούληση βρίσκεται στο κέντρο αυτής της θεώρησης. Ακόμη και το σκοτάδι που εμφανίστηκε στην ανθρώπινη ιστορία δεν αποδίδεται απαραίτητα σε κάποια εξωτερική δαιμονική δύναμη. Παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα ανθρώπινων επιλογών και της ίδιας ελευθερίας που διαθέτει ο άνθρωπος.

Από την εξωτερική αυθεντία στον Θεό μέσα μας

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που προβλέπονται είναι η μετατόπιση από την εξωτερική πνευματική εξουσία προς την εσωτερική.

Ο άνθρωπος δεν θα αρκείται πλέον στο «αυτό πρέπει να πιστεύεις επειδή έτσι διδάχθηκες». Θα ζητά η πνευματικότητά του να έχει νόημα, να ανταποκρίνεται στην εμπειρία του και να εκφράζει αγάπη, σοφία και ακεραιότητα.

Στο πλαίσιο αυτό ο Κρύων ερμηνεύει και τη διδασκαλία του Χριστού ως πρόσκληση να ανακαλύψει ο άνθρωπος τη θεϊκή παρουσία μέσα του.

Η αλλαγή λοιπόν δεν απαιτεί απαραίτητα να εγκαταλειφθούν ο Χριστός, οι προφήτες ή οι μεγάλες πνευματικές παραδόσεις. Αυτό που χρειάζεται να μεταμορφωθεί είναι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύονται οι διδασκαλίες τους.

Οι αρχικές διδασκαλίες της αγάπης, της ενότητας και της συμπόνιας μπορούν να παραμείνουν. Οι ανθρώπινες προσθήκες φόβου και αποκλεισμού είναι εκείνες που καλούνται να επανεξεταστούν.

Γιατί οι οργανωμένες θρησκείες θα αλλάξουν

Στα κείμενα υποστηρίζεται ότι οι οργανωμένες θρησκείες δεν πρόκειται να εξαφανιστούν. Αντίθετα, πολλές μπορούν να επιβιώσουν και ακόμη να αναπτυχθούν — εφόσον προσαρμοστούν στη μεταβολή της ανθρώπινης συνείδησης.

Οι νεότερες γενιές παρουσιάζονται ως λιγότερο πρόθυμες να αποδεχθούν δόγματα απλώς επειδή τους παραδόθηκαν από προηγούμενες γενιές. Αναζητούν νόημα, συνέπεια και μια πνευματικότητα που να σχετίζεται με την πραγματική ζωή.

Γι' αυτό προβλέπεται ότι τα θρησκευτικά συστήματα που διατηρούν φόβο, ακαμψία και έλλειψη συμπόνιας θα χάνουν σταδιακά την επιρροή τους, ενώ εκείνα που εκφράζουν περισσότερο αγάπη, ευσπλαχνία και αποδοχή θα μπορούν να ανανεωθούν.

Το κριτήριο γίνεται όλο και περισσότερο η ακεραιότητα:

Δεν αρκεί ένας θεσμός να μιλά για την αγάπη του Θεού. Θα πρέπει και να την εκφράζει έμπρακτα.

Η αλλαγή της Καθολικής Εκκλησίας

Αρκετές από τις επικοινωνίες αναφέρονται ειδικά στην Καθολική Εκκλησία ως παράδειγμα ενός μεγάλου θρησκευτικού οργανισμού που, σύμφωνα με τον Κρύων, θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί.

Γίνεται λόγος για μείωση του ενδιαφέροντος των νέων για την ιεροσύνη, για ανάγκη εκσυγχρονισμού και για σταδιακή αναθεώρηση παραδοσιακών κανόνων.

Στα παλαιότερα αποσπάσματα γίνεται επίσης λόγος για έναν μελλοντικό Πάπα που θα επιχειρούσε σημαντικές αλλαγές. Αναφέρονται ως δυναμικά η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην Εκκλησία, η αναθεώρηση της θέσης τους στην εκκλησιαστική δομή και ακόμη η πιθανότητα αλλαγών γύρω από τον γάμο των ιερέων.

Το ουσιαστικό μήνυμα όμως δεν αφορά μόνο τον Καθολικισμό. Χρησιμοποιείται ως παράδειγμα μιας γενικότερης αρχής:

Ένας πνευματικός θεσμός που θέλει να παραμείνει ζωντανός θα πρέπει να μπορεί να εξελίσσεται μαζί με τη συνείδηση των ανθρώπων που υπηρετεί.

Η ανεκτικότητα δεν σημαίνει συμφωνία

Ένα από τα ωραιότερα σημεία του υλικού είναι η διάκριση ανάμεσα στην αγάπη και τη συμφωνία.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε με τις πεποιθήσεις του άλλου για να τον αγαπάμε και να αναγνωρίζουμε το δικαίωμά του να ακολουθεί τον δικό του δρόμο.

Ο Κρύων οραματίζεται θρησκευτικούς ηγέτες διαφορετικών παραδόσεων —ιερείς, ραβίνους, μοναχούς, γκουρού, σαμάνους και άλλους— να μπορούν να συναντηθούν όχι για να δημιουργήσουν μία νέα κοινή θρησκεία ούτε για να εγκαταλείψουν τις πεποιθήσεις τους, αλλά για να αναγνωρίσουν ότι ανήκουν στην ίδια ανθρώπινη οικογένεια.

Αυτή είναι η ουσία της νέας θρησκευτικής ανοχής:

«Μπορώ να πιστεύω διαφορετικά από εσένα και ταυτόχρονα να τιμώ το δικαίωμά σου να αναζητάς τον Θεό με τον δικό σου τρόπο.»

Δεν θα υπάρξει μία παγκόσμια θρησκεία

Ο Κρύων είναι κατηγορηματικός σε αυτό το σημείο: δεν προβλέπεται μία μοναδική παγκόσμια θρησκεία.

Και, σύμφωνα με το υλικό, ούτε θα ήταν επιθυμητή.

Οι διαφορετικοί πολιτισμοί χρειάζονται διαφορετικές εκφράσεις της πνευματικότητας. Οι παραδόσεις αποτελούν μέρος της ιστορίας και της ταυτότητας των λαών και δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν για να υπάρξει πνευματική εξέλιξη.

Το ζητούμενο επομένως δεν είναι:

μία θρησκεία για όλους,

αλλά:

πολλοί δρόμοι που αναγνωρίζουν ο ένας το δικαίωμα ύπαρξης του άλλου.

Η ενότητα δεν ταυτίζεται με την ομοιομορφία.

Επιστροφή στον πυρήνα

Πίσω από όλες τις διαφορετικές επικοινωνίες υπάρχει τελικά μία απλή κατεύθυνση: τα πνευματικά συστήματα καλούνται να επιστρέψουν στον αρχικό τους πυρήνα.

Να αφαιρέσουν σταδιακά όσα δημιουργήθηκαν από φόβο, ανάγκη ελέγχου, πολιτισμική αντιπαλότητα και ανθρώπινη εξουσία και να ξαναβρούν αυτό που βρίσκεται πίσω από τις μεγάλες πνευματικές παραδόσεις:

αγάπη, συμπόνια, ενότητα, σεβασμό και αναγνώριση της θεϊκής αξίας του ανθρώπου.

Γι' αυτό και ολόκληρο το μήνυμα μπορεί ίσως να συμπυκνωθεί στις δύο λέξεις που χρησιμοποιούνται και μέσα στο ίδιο το υλικό:

«Αγαπάτε αλλήλους».

Επίλογος

Η εικόνα που σχηματίζεται μέσα από τα αποσπάσματα του Κρύων δεν είναι ενός κόσμου χωρίς θρησκείες, αλλά ενός κόσμου όπου οι θρησκείες έχουν ωριμάσει.

Οι ναοί μπορούν να παραμείνουν. Οι παραδόσεις μπορούν να παραμείνουν. Οι διαφορετικές Γραφές, οι τελετές, οι πολιτισμοί και οι τρόποι λατρείας μπορούν να παραμείνουν.

Αυτό που καλείται να υποχωρήσει είναι η πεποίθηση:

«Ο δικός μου δρόμος προς τον Θεό ακυρώνει τον δικό σου».

Στη θέση της προτείνεται μία ευρύτερη πνευματική αντίληψη: ότι διαφορετικοί άνθρωποι μπορούν να αναζητούν το Θείο με διαφορετικούς τρόπους χωρίς να είναι εχθροί.

Έτσι, η εξέλιξη της θρησκείας δεν σημαίνει την καταστροφή της, αλλά τη μετάβασή της από την αποκλειστικότητα στη συμπόνια, από τον φόβο στην αγάπη, από την εξωτερική επιβολή στην εσωτερική επίγνωση και από το «εμείς και οι άλλοι» στην αναγνώριση μιας κοινής ανθρώπινης οικογένειας.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη ιδέα που διατρέχει όλα τα αποσπάσματα:

Δεν χρειάζεται η ανθρωπότητα να βρει μία κοινή θρησκεία.
Χρειάζεται να αναγνωρίσει την κοινή πνευματική της καταγωγή.

Αυτό είναι ουσιαστικά το συνολικό νήμα ολόκληρης της σελίδας: οι θρησκείες, κατά τα κείμενα, θα παραμείνουν αλλά θα «αναπροσαρμοστούν»· η αναζήτηση του Θεού θεωρείται προσωπική, η διαφορετικότητα θεμιτή και η μελλοντική πνευματική ωριμότητα συνδέεται κυρίως με αγάπη, συμπόνια, ανεκτικότητα και ακεραιότητα.

Επιμέλεια κειμένου: ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΙΤΣΙΝΑΜΑΣ

Είμαι εδώ να θυμηθείς ποιος/α πραγματικά είσαι..